Η προσφορά χρυσού

Η ετήσια προσφορά χρυσού προέρχεται από τρεις βασικές πηγές: την παραγωγή χρυσορυχείων, την ανακύκλωση χρυσού (recycled gold) και την καθαρή αντιστάθμιση παραγωγών (net producer hedging). Βάσει των τελευταίων ετήσιων στοιχείων του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού (World Gold Council) το 2025, η παγκόσμια προσφορά έφτασε τους 5.173 μετρικούς τόνους, το υψηλότερο επίπεδο στην 30ετή σειρά δεδομένων του WGC. Πιο συγκεκριμένα, η συνολική παραγωγή ορυχείων έφτασε τους 3.823 τόνους (αύξηση 1,9% από το 2024), σημειώνοντας νέο ιστορικό υψηλό· η προσφορά από ανακύκλωση ανήλθε στους 1.404 τόνους, (αύξηση 2,8% από το 2024) και η καθαρή αντιστάθμιση παραγωγών είχε αρνητική συνεισφορά (απομόχλευση) μείον 54 τόνους έναντι 56 τόνων, αντίστοιχα, το 2024¹.

Πηγή: *ICE Benchmark Administration, Metals Focus, Refinitiv GFMS, World Gold Council,* *https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-q2-2026/supply, γραφικό του συγγραφέα*

Με βάση την επίσημη έκθεση Gold Demand Trends Q2 2026 του World Gold Council, η συνολική παγκόσμια προσφορά χρυσού κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στους 2.522,0 τόνους σημειώνοντας αύξηση κατά 3,32% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025. Η παγκόσμια παραγωγή ορυχείων την περίοδο αυτή άγγιξε το επίπεδο ρεκόρ των 1.867 τόνων σε σύγκριση με τους 1.808 τόνους του πρώτου εξαμήνου του 2025 (+3,2% σε ετήσια βάση). Η προσφορά από ανακύκλωση το πρώτο εξάμηνο του 2026 ανήλθε στους 699,9 τόνους, σημειώνοντας μια ελάχιστη αύξηση κατά 0,7% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025, ενώ την ίδια περίοδο, η καθαρή αντιστάθμιση παραγωγών σημείωσε αρνητική καθαρή ροή (αφαίρεση από την προσφορά) κατά 44,9 μετρικούς τόνους.

Παραγωγή χρυσορυχείων

Η παραγωγή ορυχείων αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή προσφοράς, είναι σχετικά σταθερή και αυξάνεται αργά λόγω των μεγάλων επενδυτικών και γεωλογικών απαιτήσεων.

Αν και ο χρυσός απαντάται στην φύση αυτοφυής, υπό µορφή φυσικών κραμάτων, όπως το ήλεκτρο και σε μια πληθώρα ορυκτών (π.χ. αρσενοπυρίτης, σιδηροπυρίτης, μαρκασίτης, λουζονίτης, χαλκοπυρίτης), που απαιτούν μεταλλουργική επεξεργασία για ανάκτηση, βιομηχανική σημασία έχει σχεδόν αποκλειστικά ο αυτοφυής χρυσός (native gold) – οι κρυσταλλικοί κόκκοι του μετάλλου διαφόρων μεγεθών που βρίσκονται στο πέτρωμα, από τα αόρατα με το απλό μάτι μόρια σκόνης ως τα αυτοφυή κομμάτια βάρους δεκάδων κιλών (λέγονται και γίγαντες). Βιομηχανική σημασία έχουν δύο βασικοί τύποι κοιτασμάτων: τα κοιτάσματα επιθερμικού χρυσού (θεμελιακά, κοιτάσματα μετάλλου) και τα κοιτάσματα προσχωματικού χρυσού (δευτερεύοντα, επιφανειακά χρυσοφόρα). Τα πρώτα δημιουργήθηκαν στην πορεία των αρχαίων γεωλογικών διαδικασιών, όταν συντελούνταν ο σχηματισμός του φλοιού της γης και υπάρχουν κυρίως στις ορεινές περιοχές. Τα δεύτερα είναι αποτέλεσμα της επενέργειας του ανέμου, του νερού και άλλων δυνάμεων της φύσης στα χρυσοφόρα πετρώματα και υπάρχουν κυρίως στις κοίτες των ποταμών.

Η ανάκτηση χρυσού από προσχώσεις θεωρείται η αρχαιότερη μεταλλευτική μέθοδος για το μέταλλο αυτό. Σύμφωνα με μια γενικά αποδεκτή ερμηνεία του μύθου για το «χρυσόμαλλο δέρας», αυτό σχετίζεται με τον τρόπο πλυσίματος χρυσοφόρων προσχώσεων από ρέματα ή ποτάμια. Δέρματα προβάτων βυθίζονταν στην κοίτη ή στερεώνονταν σε ξύλινα ρείθρα. Με τον τρόπο αυτό τα ψήγματα χρυσού που μετέφερε το νερό συλλέγονταν πάνω τους. Στη συνέχεια άπλωναν τα χρυσοφόρα δέρματα για να στεγνώσουν και με τίναγμα μάζευαν τον χρυσό. Με τον προσχωματικό χρυσό συνδέεται ο «χρυσός πυρετός» της Καλιφόρνιας, της Αυστραλίας και της Αλάσκας το 19ο αιώνα. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις, στην περίοδο 1848-1875 τα κοιτάσματα προσχωματικού χρυσού αντιπροσώπευαν το 90% της παγκόσμιας παραγωγής χρυσού. Όμως το 1929 το ποσοστό αυτό έπεσε στο 8% και το 1971 ως το 2%. Σήμερα σχεδόν όλος ο χρυσός παράγεται από τα κοιτάσματα επιθερμικού χρυσού. Τα κοιτάσματα μετάλλου βρίσκονται στις περισσότερες περιπτώσεις πολύ βαθιά και για να παραχθούν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο υπόγειος τρόπος επεξεργασίας. Η παραγωγή από υπόγεια ορυχεία αυξήθηκε από 33% το 2015 σε 37% το 2020².

Στον αρχαίο κόσμο (πριν από την πτώση της Ρώμης) δύο ήταν οι βασικές περιοχές εξόρυξης χρυσού: η Αίγυπτος (μαζί με το σημερινό Σουδάν) και η Ιβηρική Χερσόνησος. Ο Μεσαίωνας ήταν για την Δυτική Ευρώπη περίοδος πτώσης της παραγωγής χρυσού. Πολλοί τεχνικοί τρόποι που είχαν διαδοθεί στη ρωμαϊκή εποχή, ξεχάστηκαν. Ο πρώτος Χριστιανισμός ήταν αντίθετος σε κάθε χρυσό αντικείμενο. Η ανακάλυψη της Αμερικής άνοιξε νέο κεφάλαιο στην ιστορία των πολύτιμων μετάλλων. Το 17ο αιώνα η Αμερική (κυρίως η Κολομβία και Βολιβία) έδινε πάνω από το μισό της παγκόσμιας παραγωγής και τον 18ο (κυρίως η Βραζιλία) πάνω από τα δύο τρίτα. Η Πορτογαλία, που είχε τότε ως αποικία τη Βραζιλία, ήταν η πρώτη χώρα, που καθιέρωσε επίσημα τον χρυσό κανόνα. Το τέλος του 18ου αιώνα και το πρώτο μισό του 19ου ήταν «ισχνή» περίοδος για την παραγωγή χρυσού. Η μέση ετήσια εξόρυξη έφτασε στην περίοδο 1741-1760 τους 24,6 τόνους, αλλά μετά έπεφτε συνέχεια και στα 1811-1820 έφτασε μόνο στους 11,4 τόνους. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας, ότι την περίοδο αυτή στη Δυτική Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική πραγματοποιήθηκε η Βιομηχανική επανάσταση, αυξήθηκε απότομα η παραγωγή εμπορευμάτων και έτσι αυξήθηκε η ζήτηση για χρήμα. Στη σύντομη χρονική περίοδο ανάμεσα στην εξάντληση των νοτιοαμερικανικών χρυσοφόρων εδαφών και στην καλιφορνική ανακάλυψη, η Ρωσία προωθήθηκε στην πρώτη θέση ανάμεσα στους παραγωγούς χρυσού (1830-1850). Η ανακάλυψη χρυσού στις ΗΠΑ το 1848 και στην Αυστραλία το 1851 οδήγησαν στην απότομη αύξηση της προσφοράς του χρυσού. Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα παράχθηκαν 11 χιλιάδες τόνοι χρυσού. Οι ανάγκες όμως μεγάλωναν πιο γρήγορα, γιατί την περίοδο αυτή καθιερώθηκε σε όλες τις μεγάλες χώρες ο χρυσός κανόνας και το κίτρινο μέταλλο έγινε η βάση του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος. Το 1880-1890 ο χρυσός βρισκόταν στην πραγματικότητα στα πρόθυρα της μεγαλύτερης ανάπτυξής του. Το 1886 ανακαλύφθηκε από τον Τζορτζ Χάρισον, έναν μεταλλωρύχο, το νοτιοαφρικανικό Βίτβατερσραντ (Witwatersrand, ανατολικά του Γιοχάνεσμπουργκ), η πλουσιότερη περιοχή εξόρυξης χρυσού στον κόσμο, όπου με τους τεχνικούς νεωτερισμούς που εφαρμόστηκαν άρχισε να παράγεται χρυσοφόρο μετάλλευμα σε πρωτοφανή μεγάλα βάθη, αυξάνοντας απότομα το ποσοστό εξαγωγής του μετάλλου από το μετάλλευμα. Εκτιμάται ότι το 30-40% όλου του χρυσού που εξορύχθηκε ποτέ στον κόσμο (πάνω από 1,6 δισεκατομμύρια ουγγιές) προέρχεται από αυτή τη λεκάνη³. Από το 1886 μέχρι και το 2008 το ορυχείο αυτό ήταν το βαθύτερο στον κόσμο (3 585 μέτρα βάθος). Το 2008 και για λίγο παραχώρησε την πρωτιά σε ένα άλλο νοτιοαφρικανικό ορυχείο, το TauTona, που φτάνει τα 3,9 χιλιόμετρα βάθος, ενώ το 2011 ακολούθησε το γειτονικό ορυχείο Mponeng, που σήμερα θεωρείται το βαθύτερο ορυχείο χρυσού στον κόσμο, ξεπερνώντας τα 4.200 μέτρα βάθος. Το TauTona έκλεισε 2018 και επαναλειτούργησε από την Harmony Gold το 2020 ως τμήμα του Mponeng.

Πηγή*: Metals Focus; World Gold Council. Data as of 31 December, 2025.* *https://www.gold.org/goldhub/data/gold-production-by-country*, *γραφικό* *του* *συγγραφέα*

Η Κίνα παραμένει από το 2007, όταν ξεπέρασε τη Νότια Αφρική, η κορυφαία χώρα εξόρυξης χρυσού στον κόσμο το 2025, με παραγωγή 384,3 μετρικών τόνων που αντιπροσωπεύει περίπου το 10% της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής. Ενώ η παραγωγή χρυσού της Κίνας κορυφώθηκε στους 463,7 μετρικούς τόνους το 2016, δεν έχει μειωθεί κάτω από τους 350 μετρικούς τόνους από το 2010 (με εξαίρεση το 2021, όταν εξορύχθηκαν 332 τόνοι)⁴. Η βιομηχανία εξόρυξης χρυσού της Κίνας κυριαρχείται από κρατικές επιχειρήσεις. Ανάμεσα στις μεγαλύτερες εταιρείες είναι η Zijin Mining Group, η οποία κατέχει το ορυχείο Shanxi, το μεγαλύτερο χρυσωρυχείο στην επαρχία Shanxi. Μια άλλη από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Κίνας είναι η China Gold International Resources, η οποία κατέχει ποσοστό 96,5% στο χρυσωρυχείο Chang Shan Hao που βρίσκεται στην Εσωτερική Μογγολία⁵.

Η Ρωσία από την πέμπτη θέση το 2010 ανέβηκε στη δεύτερη το 2019 και παραμένει εκεί, με 345 τόνους εξόρυξης το 2025 (+4,5% σε σχέση με το 2024 και +70% σε σχέση με το 2010)⁶. Παρά τις διεθνείς κυρώσεις και τις οικονομικές ανακατατάξεις, ο μεταλλευτικός τομέας της παρέμεινε ανθεκτικός με αναζήτηση εναλλακτικών αγορών, ιδίως στις χώρες BRICS και άλλες ασιατικές χώρες όπως το Καζακστάν. Η περιοχή της Σιβηρίας, ειδικότερα, συνεισφέρει σημαντικό μέρος της παραγωγής χρυσού. Το τρίτο κορυφαίο χρυσορυχείο στον κόσμο για το 2025, το Olimpiada στη Ρωσία, που ανήκει στην Polyus και βρίσκεται περίπου 550 χιλιόμετρα βόρεια του Κρασνογιάρσκ της Σιβηρίας, παρήγαγε 42,2 τόνους χρυσού, σημειώνοντας μείωση 6% από το 2024. Το δεύτερο ορυχείο της Polyus στη λίστα αποτελεί τη σημαντικότερη νέα είσοδο στην παγκόσμια κατάταξη (7^η θέση), σημειώνοντας θεαματική αύξηση +47% στην παραγωγή του. Η άνοδος τροφοδοτήθηκε από την επιτυχή λειτουργία του νέου εργοστασίου επεξεργασίας (Mill-5) και τη χρήση μεταλλευμάτων υψηλότερης περιεκτικότητας⁸

Στη τρίτη θέση με την παραγωγή να φτάνει τους 293,2 τόνους (+3,2% σε σχέση με το 2024 και +14,2% σε σχέση με το 2010), κατατάσσεται η Αυστραλία⁹. Η χώρα διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα ορυχεία χρυσού στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των Boddington, Cadia Valley και Tropicana της Newmont. Το ορυχείο της Newmont, παγκοσμίως γνωστό ως το πρώτο υπαίθριο ορυχείο χρυσού που λειτουργεί με πλήρως αυτόνομο στόλο φορτηγών (από το 2021) παρήγαγε 17,6 τόνους το 2025 (16^η θέση). Η Αυστραλία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού, με εκτιμώμενα 13.000 μετρικούς τόνους. Αυτά τα αποθέματα, μαζί με αρκετούς άλλους κορυφαίους παραγωγούς, θα διασφαλίσουν ότι η χώρα θα παραμείνει στις 10 κορυφαίες χώρες για τα επόμενα χρόνια¹⁰.

Διαγρ. 4

Ο Καναδάς έχει ανέβει στην κατάταξη στην τέταρτη θέση με 213,3 τόνους παραγωγής χρυσού το 2025 (+5,2% σε σχέση με το 2024 και +108,8% σε σχέση με το 2010)¹¹. Το Οντάριο και το Κεμπέκ είναι οι επαρχίες με τη μεγαλύτερη παραγωγή χρυσού στη χώρα. Μαζί, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 70% της παραγωγής χρυσού του Καναδά. Το ορυχείο Detour Lake της Agnico Eagle Mines στην επαρχία Οντάριο του Καναδά βρίσκεται όγδοο στην παγκόσμια κατάταξη για το 2025 (από την 11^η θέση το 2024) με 21,6 τόνους. Η εταιρεία επένδυσε 100 εκατ. CAD στο εργοστάσιο Detour Lake για ενδεχόμενη αύξηση της ετήσιας παραγωγής σε περίπου 32 τόνους, ενώ η διάρκεια ζωής του ορυχείου προβλέπεται να επεκταθεί έως το 2054 χάρη σε πρόσθετες ευκαιρίες εξερεύνησης. Άλλο ένα κορυφαίο χρυσορυχείο (11^η θέση στην παγκόσμια κατάταξη για το 2025, μια θέση πιο ψηλά από το 2024) βρίσκεται στον Καναδά. Πρόκειται για το Canadian Malartic της Agnico Eagle Mines, στην περιοχή Abitibi του Κεμπέκ, με 20 τόνους. Το Canadian Malartic είναι το μεγαλύτερο επιφανειακό ορυχείο στον Καναδά και η Agnico έγινε αποκλειστική ιδιοκτήτρια μετά την ολοκλήρωση συμφωνίας με τις Pan American Silver και Yamana Gold το 2023¹². Στον Καναδά βρίσκεται και το Meadowbank της Agnico Eagle, που είναι το πρώτο ορυχείο της εταιρείας στον Αρκτικό Κύκλο¹³.

Το Περού με 208,9 τόνους (+2,8% σε σχέση με το 2024 και +13% σε σχέση με το 2010), βρίσκεται στην πέμπτη θέση¹⁴. Σημαντικά χρυσωρυχεία του Περού είναι το ορυχείο Yanacocha της Newmont (18^ο στην παγκόσμια κατάταξη για το 2025) και το ορυχείο Shahuindo της Pan American Silver. Όπως και η Νότια Αφρική, το Περού έχει αφιερώσει χρόνια στην καταπολέμηση της παράνομης εξόρυξης η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το ήμισυ του συνόλου του χρυσού που παράγεται στο Περού. Υπάρχουν επίσης νόμιμοι βιοτέχνες μεταλλωρύχοι που αντιτίθενται στην πρόσφατη κυβερνητική δράση για τη ρύθμιση των παράνομων δραστηριοτήτων. Αυτό κορυφώθηκε με μια διαμαρτυρία χιλιάδων μεταλλωρύχων που απέκλεισαν το κέντρο της Λίμα τον Νοέμβριο του 2024. Οι αντίπαλοι του νέου μητρώου λένε ότι επιτρέπει στους παράνομους μεταλλωρύχους να λειτουργούν ατιμώρητα και τους απαλλάσσει από την ποινική ευθύνη¹⁵.

Την έκτη θέση με 187,3 τόνους (+21% σε σχέση με το 2024 και +98,7% σε σχέση με το 2010) καταλαμβάνει η Γκάνα¹⁶. Το ορυχείο Ahafo, με 90% ιδιοκτησία Newmont και 10% του κράτους, είναι το δέκατο κορυφαίο χρυσορυχείο στον κόσμο για το 2025 με 20,7 τόνους. Το ορυχείο κατέγραψε μείωση 17% στην παραγωγή του, η οποία ωστόσο ήταν προγραμματισμένη ως μέρος της ευρύτερης στρατηγικής μετάβασης της εταιρείας¹⁷.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες με 157 τόνους χρυσού (-3,7% σε σχέση με το 2024 και -32,1% σε σχέση με το 2010) καταλαμβάνουν το 2025 την έβδομη θέση¹⁸. Η Νεβάδα εξακολουθεί να αποτελεί την καρδιά της παραγωγής χρυσού στις ΗΠΑ, χάρη σε τεράστιες επιχειρήσεις. Το 2025 η μεγαλύτερη παραγωγός χρυσού στον κόσμο, με 80,7 τόνους είναι η Nevada Gold Mines, μια κοινοπραξία της Barrick (61,5%) και της Newmont (38,5%), η οποία περιλαμβάνει ένα τεράστιο σύμπλεγμα 10 υπόγειων και 12 υπέργειων ορυχείων. Η συνεργασία τους δοκιμάζεται πρόσφατα λόγω επίσημης καταγγελίας της Newmont, η οποία κατηγορεί την Barrick ότι διοχετεύει πόρους από την κοινοπραξία για να αναπτύξει το δικό της έργο Fourmile¹⁹.

Στην όγδοη θέση κατατάσσεται το Ουζμπεκιστάν με 125,4 μετρικούς τόνους (-2,9% σε σχέση με το 2024 και +81,7% σε σχέση με το 2010)²⁰. Το χρυσωρυχείο Muruntau του Ουζμπεκιστάν, το οποίο λειτουργεί από την κρατική εταιρεία Navoi Mining and Metallurgical Company, το 2025 με παραγωγή 53,1 τόνων κατατάσσεται στη δεύτερη θέση του καταλόγου με τα κορυφαία χρυσωρυχεία του κόσμου. Το Muruntau βρίσκεται στην περιοχή Navoi, στην έρημο Kyzylkum, όπου τεράστια κοιτάσματα χρυσού ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950. Ακόμη και σήμερα, με 4.500 μετρικούς τόνους, εξακολουθεί να διατηρεί μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα στον κόσμο. Η εταιρεία σχεδιάζει την εισαγωγή της στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου (LSE) και της Τασκένδης, μια διαδικασία που έχει καθυστερήσει στην προσπάθεια εξασφάλισης μιας βέλτιστης αποτίμησης κοντά στα $20 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ²¹. Στα κορυφαία χρυσωρυχεία για το 2025, το Ουζμπεκιστάν συμμετέχει και με ένα δεύτερο κρατικό χρυσωρυχείο που καταλαμβάνει με 23,3 τόνους την έκτη θέση – το Almalyk Complex (κοινοπραξία της Almalyk Mining and Metals Combine). Το Almalyk, με έδρα την Τασκένδη, είναι κυρίως ένα συγκρότημα εξόρυξης και επεξεργασίας μη σιδηρούχων μετάλλων (κυρίως χαλκού), το οποίο όμως παράγει και σημαντικές ποσότητες χρυσού²².

Στην ένατη θέση βρίσκεται το Μεξικό με 113,5 μετρικούς τόνους (-3,4% σε σχέση με το 2024 και +44,3% σε σχέση με το 2010)²³. Το Μεξικό έχει μακρά ιστορία στην εξόρυξη χρυσού. Μάλιστα, ο ισπανικός αποικισμός της Κεντρικής Αμερικής στις αρχές και τα μέσα του 16ου αιώνα στόχευε σε μεγάλο βαθμό τον χρυσό και το ασήμι. Σήμερα, το Μεξικό συγκαταλέγεται στους παγκόσμιους ηγέτες στην παραγωγή χρυσού. Τα πολύτιμα μέταλλα αντιπροσωπεύουν το 50% της συνολικής παραγωγής μετάλλων της χώρας. Ενώ μεγάλο μέρος της εξόρυξης χρυσού στο Μεξικό ελέγχεται από ξένους ομίλους, μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, το ορυχείο Herradura, ανήκει στην Fresnillo με έδρα την Πόλη του Μεξικού²⁴.

Στη δέκατη θέση βρίσκεται η Ινδονησία με 104,2 μετρικούς τόνους (-24,8% σε σχέση με το 2024 και -21,2% σε σχέση με το 2010)²⁵. Η Ινδονησία φιλοξενεί αρκετές σημαντικές επιχειρήσεις χρυσού. Η μεγαλύτερη από αυτές είναι η Grasberg Mining District, μια κοινοπραξία μεταξύ της Freeport-McMoRan (48,76%) και της κρατικής εταιρείας PT Mineral Industri Indonesia (51,24%). Η Grasberg, με παραγωγή 29,1 μετρικών τόνων χρυσού, υπέστη δραματική πτώση 50% στην παραγωγή της το 2025 σε σχέση με το 2024 (υποχωρώντας από την 3η στην 5η θέση). Η πτώση οφείλεται σε μια φονική κατολίσθηση λάσπης τον Σεπτέμβριο του 2025 που στοίχισε τη ζωή σε 7 εργαζόμενους και οδήγησε σε καθεστώς ανωτέρας βίας (force majeure) στις εξαγωγές. Στόχος της εταιρείας είναι η πλήρης επιστροφή στην κανονικότητα έως το τέλος του 2027²⁶.

Η Νότια Αφρική με 98,7 μετρικούς τόνους (-0,2% σε σχέση με το 2024 και -53% σε σχέση με το 2010), βρίσκεται στην ενδέκατη θέση²⁷. Παρά την πτώση της παραγωγής, η χώρα παραμένει γεωλογικά ένας «κοιμώμενος γίγαντας», καθώς διαθέτει το τρίτο μεγαλύτερο υπόγειο απόθεμα στον κόσμο με 5.000 μετρικούς τόνους (περίπου 7,6% των παγκόσμιων αποθεμάτων στο υπέδαφος), προσφέροντας έναν θεωρητικό ορίζοντα εξόρυξης που ξεπερνά τα 50 έτη.

Οι νοτιοαφρικανικές εταιρείες πρωταγωνιστούν στις μεγαλύτερες επιχειρηματικές συμφωνίες και στα πιο αποδοτικά ορυχεία παγκοσμίως. Η Gold Fields έχει ορυχεία σε Αυστραλία, Χιλή, Γκάνα, Περού, Καναδά και Νότια Αφρική. Το ορυχείο της Salares Norte στη Χιλή κατέγραψε την πιο εκρηκτική άνοδο παραγωγής παγκοσμίως για το 2025, με αύξηση +1.059,2% στους 15,7 τόνους, φτάνοντας στη δέκατη ένατη θέση της παγκόσμιας κατάταξης για το 2025²⁸. Η εταιρεία λειτουργεί επίσης το ορυχείο Tarkwa στην Γκάνα, το οποίο βρέθηκε οριακά εκτός της παγκόσμιας πρώτης εικοσάδας²⁹. Η AngloGold Ashanti (ιστορικά με έδρα τη Νότια Αφρική), προχώρησε στην εξαγορά της Centamin έναντι 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο του ορυχείου Sukari στην Αίγυπτο, το οποίο κατατάσσεται στην 20ή θέση παγκοσμίως με παραγωγή 15,6 τόνων το 2025. Ελέγχει επίσης το 45% του ορυχείου Kibali στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (9η θέση παγκοσμίως με 20,9 μετρικούς τόνους)³⁰, καθώς και το ορυχείο Geita στην Τανζανία³¹, το οποίο επίσης βρίσκεται οριακά εκτός του Top 20.

Η Μπουρκίνα Φάσο αποτελεί τη 12η μεγαλύτερη παραγωγό χώρα χρυσού παγκοσμίως, με την ετήσια παραγωγή της για το 2025 να ανέρχεται στους 94,0 μετρικούς τόνους (-0,4% σε σχέση με το 2024 και +109,4% σε σχέση με το 2010). Η μελλοντική της πορεία στηρίζεται στην αυξημένη επεξεργασία μεταλλεύματος σε δύο κομβικά ορυχεία: το έργο Kiaka της εταιρείας West African Resources και το ορυχείο Bombore της Orezone Gold. Παράλληλα με τις μεγάλες βιομηχανικές επενδύσεις, η βιοτεχνική και μικρής κλίμακας εξόρυξη παραμένει εξαιρετικά διαδεδομένη στη χώρα, αποτελώντας κρίσιμη πηγή εισοδήματος και επιβίωσης για τις τοπικές αγροτικές κοινότητες³².

Η Βραζιλία κατέχει τη 13η θέση στην παγκόσμια κατάταξη παραγωγών χρυσού (+7,6% σε σχέση με το 2024 και +22,2% σε σχέση με το 2010). Το σημαντικότερο ορυχείο της χώρας είναι το Paracatu (υπό τη διαχείριση της Kinross Gold). Κατά το 2025, το Paracatu κατέγραψε εξαιρετική πορεία με παραγωγή περίπου 18,2 μετρικών τόνων, σημειώνοντας αύξηση +11% σε σχέση με το 2024, γεγονός που το ανέβασε κατά 5 θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη, στη 14η θέση³³.

Το Μάλι με 82,9 τόνους βρίσκεται στη 14η θέση παγκοσμίως στην εξόρυξη χρυσού (-17% σε σχέση με το 2024 και +94% σε σχέση με το 2010)³⁴. Το εμβληματικό ορυχείο Fekola (της B2Gold) κατάφερε να εισέλθει το 2025 για πρώτη φορά στην πρώτη εικοσάδα των μεγαλύτερων ορυχείων του πλανήτη (17η θέση), παράγοντας περίπου16,5 τόνους³⁵. Η παραγωγή του Fekola αυξήθηκε κατά +35,1% σε σχέση με το 2024, κυρίως χάρη στην έναρξη των υπόγειων εργασιών εξόρυξης. Όπως και στη Μπουρκίνα Φάσο, η άτυπη/βιοτεχνική εξόρυξη χρυσού είναι ευρύτατα διαδεδομένη και αποτελεί βασικό πυλώνα απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές.

Το Καζακστάν κλείνει την πρώτη 15άδα³⁶ των κορυφαίων παραγωγών παγκοσμίως (βλ. Διάγραμμα 3) με ετήσια παραγωγή 82,4 τόνων χρυσού (-5,4% σε σχέση με το 2024 και +175,6% σε σχέση με το 2010). Η άνοδος της χώρας υποστηρίζεται από το σύμπλεγμα Kazzinc Consolidated (της Glencore), το οποίο έκανε άλμα στην 4η θέση της παγκόσμιας κατάταξης των ορυχείων με παραγωγή περίπου 29,5 τόνων το 2025. Η Glencore (που κατέχει το 70% του συμπλέγματος) αποφάσισε να μην προχωρήσει στην πώληση του μεριδίου της και εφαρμόζει ένα νέο εμπορικό μοντέλο πωλήσεων³⁷.

Οι αυξημένες τιμές και τα υγιή περιθώρια κέρδους των παραγωγών αναμένεται το δεύτερο εξάμηνο του 2026 να αυξήσουν την παραγωγή των ορυχείων, αλλά οι λειτουργικοί περιορισμοί στα υφιστάμενα ορυχεία και οι μεγάλοι χρόνοι υλοποίησης των έργων θα περιορίσουν τον ρυθμό ανάπτυξης³⁸.

Ανακύκλωση χρυσού

Ο ανακυκλωμένος χρυσός περιλαμβάνει χρυσό που λιώνεται και επανεισάγεται στην αγορά σε μορφή τυποποιημένων ράβδων (bullion) κυρίως μέσω: α) ανακύκλωσης κοσμημάτων (scrap jewellery), όπως από παλιά κοσμήματα που πωλούνται σε αγοραστές χρυσού και σπασμένα/φθαρμένα κοσμήματα, β) ανακύκλωσης βιομηχανικών εφαρμογών (industrial scrap), όπως από ηλεκτρονικά κυκλώματα, connectors, microchips, οδοντιατρικά κράματα, ιατρικές συσκευές και γ) ανακύκλωσης επενδυτικών προϊόντων (investment scrap), όπως λιώσιμο μικρών ράβδων, λιώσιμο νομισμάτων, που ρευστοποιούνται όταν οι τιμές είναι υψηλές.

Η ανακύκλωση αποτελεί τη μοναδική πηγή προσφοράς που μπορεί να αυξηθεί άμεσα ως αντίδραση στις τιμές, σε αντίθεση με την εξόρυξη που απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό. Γενικά, όταν βραχυπρόθεσμα η τιμή του χρυσού ανεβαίνει, αυξάνεται η ανακύκλωση, και όταν η τιμή πέφτει, μειώνεται.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της WGC για το δεύτερο τρίμηνο του 2026, η ανακύκλωση χρυσού μειώθηκε στους 326 τόνους (-13% σε τριμηνιαία βάση), καθώς η τιμή του χρυσού διορθώθηκε (-7,5%) από τα πολλαπλά νέα υψηλά ρεκόρ που σημειώθηκαν στο πρώτο τρίμηνο. Όταν η τιμή υποχωρεί από ένα πρόσφατο ρεκόρ (από τα ιστορικά υψηλά των 5.500 USD/oz του Ιανουαρίου 2026), οι κάτοχοι αποθαρρύνονται από το να ρευστοποιήσουν τα κοσμήματά τους, προσδοκώντας νέα μελλοντική άνοδο. Η συμπεριφορά των καταναλωτών όσον αφορά την ανακύκλωση επηρεάζεται άμεσα από τις βραχυπρόθεσμες τριμηνιαίες διακυμάνσεις (q/q) και όχι από τις ετήσιες συγκρίσεις (y/y). Οι τιμές του χρυσού το δεύτερο τρίμηνο του 2026 αυξήθηκαν κατά 37,4% σε ετήσια βάση, αλλά αυτό δεν οδήγησε σε αύξηση του όγκου ανακύκλωσης κατά την εν λόγω περίοδο σύγκρισης – στην πραγματικότητα, η ανακύκλωση μειώθηκε κατά 6% σε ετήσια βάση.

Η υποχώρηση της ανακύκλωσης συγκεντρώθηκε κυρίως στις αναδυόμενες αγορές, ενώ στις δυτικές αγορές παρατηρήθηκε η αντίθετη εικόνα:

Στην Ινδία (-17% y/y, -38% q/q): Η μεγάλη πτώση της επίσημης ανακύκλωσης οφείλεται στο ότι οι καταναλωτές προτίμησαν την απευθείας ανταλλαγή παλαιών κοσμημάτων με νέα. Οι ανταλλαγές αυτές καλύπτουν τη ζήτηση χωρίς να καταγράφονται στα στοιχεία ανακύκλωσης, καθώς δεν προσθέτουν καθαρή νέα προσφορά στην αγορά.

Στην Κίνα (-15% y/y, -19% q/q): Η επιβολή ΦΠΑ 7% στις πωλήσεις νέων κοσμημάτων στην Κίνα αύξησε το συνολικό κόστος αγοράς για τους καταναλωτές. Για να αντισταθμίσουν και να συμψηφίσουν αυτή τη φορολογική επιβάρυνση, οι αγοραστές προτιμούν πλέον να προσκομίζουν στο κατάστημα τα παλαιά τους χρυσά κοσμήματα ως μέρος της πληρωμής για την απόκτηση ενός νέου κοσμήματος. Με αυτόν τον τρόπο, καλύπτουν σημαντικό μέρος της αξίας και του φόρου χρησιμοποιώντας τον ήδη υπάρχοντα χρυσό τους. Όταν ο παλιός χρυσός χρησιμοποιείται απευθείας για την αγορά νέου κοσμήματος μέσα στο ίδιο κατάστημα, η συναλλαγή αυτή διενεργείται ως εσωτερική ανταλλαγή και δεν διοχετεύει καθαρή νέα προσφορά χρυσού στην ελεύθερη αγορά. Αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς περιόρισε τις «Αυτόνομες Πωλήσεις Ανακύκλωσης» (ο πωλητής πηγαίνει σε ένα κατάστημα ή διυλιστήριο και πουλάει ένα παλιό κόσμημα αποκλειστικά για να εισπράξει μετρητά), με αποτέλεσμα οι επίσημα καταγεγραμμένοι όγκοι ανακύκλωσης στην Κίνα να υποχωρήσουν.

Στη Μέση Ανατολή (-13% y/y, -11% q/q): Παρά τη μερική αποκατάσταση των εμπορικών αεροπορικών πτήσεων και την άμβλυνση των διαταραχών από τη σύγκρουση με το Ιράν, η υποχώρηση των τιμών οδήγησε σε μείωση της ανακύκλωσης σε όλες τις χώρες της περιοχής.

Στην Ευρώπη (+9% y/y, -2% q/q) και στις ΗΠΑ (+5% y/y, +3% q/q): Κατά το πρώτο τρίμηνο, όταν οι τιμές του χρυσού εκτινάχθηκαν σε ιστορικά υψηλά, πολλοί ιδιώτες στη Δύση έσπευσαν να πουλήσουν παλαιά κοσμήματα. Ωστόσο, οι αγοραστές και τα διυλιστήρια χρυσού στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική συνάντησαν δύο σοβαρά εμπόδια. Από τη μία, τα διυλιστήρια δεν είχαν την απαιτούμενη επεξεργαστική ικανότητα να απορροφήσουν και να λιώσουν τόσο μεγάλες ποσότητες χρυσού ταυτόχρονα, και από την άλλη, επειδή η τιμή του χρυσού ήταν εξαιρετικά υψηλή, οι έμποροι χρειάζονταν τεράστια κεφάλαια ρευστότητας για να αγοράσουν άμεσα όλον τον προσφερόμενο χρυσό από τους καταναλωτές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλές συναλλαγές και ποσότητες χρυσού να καθυστερήσουν και να μεταφερθούν για επεξεργασία και καταγραφή στο επόμενο τρίμηνο. Στο δεύτερο τρίμηνο, οι παραπάνω περιορισμοί στη χωρητικότητα των διυλιστηρίων και τη χρηματοδότηση άρχισαν να αμβλύνονται. Έτσι, οι αγοραστές κατάφεραν να επεξεργαστούν και να καταγράψουν τις ποσότητες χρυσού που είχαν μείνει πίσω από το πρώτο τρίμηνο. Το αποτέλεσμα ήταν ότι αυτή η μερική κάλυψη/αναπλήρωση των καθυστερημένων όγκων (catch-up) οδήγησε σε αύξηση των καταγεγραμμένων αριθμών ανακύκλωσης σε ετήσια βάση³⁹.

Με βάση την έκθεση του World Gold Council⁴⁰, για το δεύτερο εξάμηνο του 2026 προβλέπεται μια οριακή αύξηση της ανακύκλωσης, παραμένοντας υποτονική σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα των τιμών. Οι καταναλωτές προσδοκούν περαιτέρω άνοδο των τιμών στο μέλλον, επιλέγοντας να διακρατήσουν τον χρυσό τους αντί να τον ρευστοποιήσουν. Ο αντίκτυπος των αυξημένων τιμών ενέργειας, του υψηλότερου πληθωρισμού και ορισμένων ενδείξεων αυξανόμενης ανεργίας δεν έχει ακόμη πυροδοτήσει εκτεταμένα σημάδια πώλησης χρυσού λόγω καταναλωτικής δυσφορίας. Σε αυτό συμβάλλουν και οι μηχανισμοί όπως η απευθείας ανταλλαγή παλαιού με νέο χρυσό στην Κίνα και η χρήση χρυσού ως ενέχυρο στην Ινδία που περιορίζουν τις καθαρές αυτόνομες ροές προς την ανακύκλωση.

Μια θεαματική αύξηση της ανακύκλωσης θα απαιτούσε είτε μια αποφασιστική νέα ανοδική κίνηση της τιμής είτε μια ευρύτερη οικονομική κρίση στο δεύτερο εξάμηνο.

Καθαρή αντιστάθμιση κινδύνου παραγωγού

Ο όγκος χρυσού που παρέχεται στην αγορά κάθε χρόνο μπορεί επίσης να επηρεαστεί οριακά από την προθεσμιακή πώληση μελλοντικής παραγωγής – γνωστή ως αντιστάθμιση κινδύνου παραγωγού.

Η καθαρή αντιστάθμιση παραγωγού, μετράει την καθαρή αλλαγή στο συνολικό hedging των παραγωγών από έτος σε έτος ή από τρίμηνο σε τρίμηνο.

Τις προηγούμενες δεκαετίες, αυτές οι συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου είχαν σημαντικό αντίκτυπο στα επίπεδα προσφοράς, αλλά τα τελευταία χρόνια ήταν σχετικά ασήμαντες και βραχυπρόθεσμες. Όταν το αντιστάθμισμα είναι θετικό, όπως το πρώτο, τρίτο και τέταρτο τρίμηνο του 2023, αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί παραδίδουν περισσότερο χρυσό μέσω προθεσμιακών συμβολαίων (forward sales) και κρατούν μικρότερη έκθεση στην spot αγορά. Όταν το αντιστάθμισμα είναι αρνητικό, όπως όλα τα τρίμηνα του 2024, 2025 και τα δύο πρώτα του 2026, αυτό σημαίνει ότι σε ένα περιβάλλον όπου η τιμή του χρυσού φτάνει επανειλημμένα σε ιστορικά υψηλά, οι παραγωγοί παραδίδουν λιγότερο χρυσό μέσω προθεσμιακών συμβολαίων, δηλαδή κλείνουν θέσεις hedging (net de‑hedging) και κρατούν μεγαλύτερη έκθεση στην spot αγορά⁴¹.

Παγκόσμια αποθέματα χρυσού

Η προσφορά χρυσού καθορίζεται και από ένα μεγάλο υπάρχον απόθεμα που μπορεί να ανταποκριθεί στις αλλαγές στην τιμή, τον κίνδυνο και τις προτιμήσεις (δηλαδή, τη ροή χρυσού μεταξύ διαφόρων τμημάτων της αγοράς).

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, σε όλη την ιστορία της παραγωγής του κίτρινου μετάλλου, που απαριθμεί πάνω από έξι χιλιάδες χρόνια, η ανθρωπότητα έχει εξορύξει μέχρι τα τέλη του 2025, περίπου 220.700 μετρικούς τόνους, με τη συνολική του αξία να ανέρχεται σε περίπου 31 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ⁴². Είναι ενδιαφέρον ότι περίπου τα δύο τρίτα αυτού του χρυσού έχουν εξορυχθεί από το 1950 και μετά. Αυτή η τεράστια αύξηση της παραγωγής οφείλεται στην πρόοδο της τεχνολογίας εξόρυξης και στην ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων χρυσού⁴³.

Υποσημείωση: Οι τιμές σε δολάρια ΗΠΑ βασίζονται στην τιμή χρυσού LBMA PM στο τέλος της περιόδου. Οι ποσότητες και οι αξίες έχουν στρογγυλοποιηθεί.
Πηγή: *Metals* *Focus,* *Refinitiv* *GFMS,* *World* *Gold* *Council,* *https://www.gold.org/goldhub/research/market-primer/gold-market-primer-market-size-and-structure*

Αν κάθε ουγγιά αυτού του χρυσού τοποθετούνταν η μία δίπλα στην άλλη, ο κύβος καθαρού χρυσού που θα προέκυπτε θα είχε μήκος περίπου 22,6 μέτρα σε κάθε πλευρά. Αυτός είναι ένας εκπληκτικά μικρός όγκος για ένα τόσο πολύτιμο και ιστορικά σημαντικό μέταλλο. Επειδή ο χρυσός είναι ουσιαστικά άφθαρτος, σχεδόν όλος ο χρυσός που εξορύχθηκε ποτέ υπάρχει ακόμα σε κάποια μορφή.

Πηγή: *ICE Benchmark Administration, Metals Focus, Refinitiv GFMS, World Gold Council,* *https://www.gold.org/goldhub/research/market-primer/gold-market-primer-market-size-and-structure*, *γραφικό* *του* *συγγραφέα*

Η κατανομή του υπέργειου αποθέματος τον Δεκέμβριο του 2025 (βλ. Διάγραμμα 7) είναι η εξής⁴⁴:

1. Κοσμήματα: 45%.

Ποσότητα: 99.700 μετρικοί τόνοι.

Αξία: 14 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Αποτελεί διαχρονικά τη μεγαλύτερη κατηγορία χρήσης και κατοχής του υπέργειου χρυσού στον κόσμο.

2. Άμεσες ιδιωτικές επενδύσεις: 23%

Ποσότητα: ~51.000 μετρικοί τόνοι.

Αξία: 7 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Η κατηγορία αυτή αναλύεται περαιτέρω ως εξής:

Ράβδοι και Νομίσματα: 21% του συνολικού υπέργειου αποθέματος (47.000 t, αξίας 6,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ).

ETFs Φυσικού Χρυσού (Physically-backed ETFs): 2% του συνολικού υπέργειου αποθέματος (4.000 t, 0,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ).

3. Κεντρικές Τράπεζες: 17%

Ποσότητα: 38.600 μετρικοί τόνοι.

Αξία: 5 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Αφορά τον χρυσό που κρατείται επίσημα από τις κεντρικές τράπεζες και τους κρατικούς οργανισμούς ως μέρος των συναλλαγματικών τους αποθεμάτων για λόγους οικονομικής ασφάλειας και σταθερότητας.

4. Άλλα & OTC: 14%

Ποσότητα: ~31.400 μετρικοί τόνοι.

Αξία: 4 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει χρήσεις που δεν καταγράφονται εύκολα στις κύριες επενδυτικές ροές και αναλύεται σε:

Τεχνολογία και Βιομηχανία: 10% του συνολικού υπέργειου αποθέματος (21.400 t, αξίας 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ), που αφορά κυρίως τη χρήση χρυσού σε ηλεκτρονικά συστήματα και βιομηχανικές εφαρμογές.

Εξωχρηματιστηριακές Επενδύσεις (OTC): 5% του συνολικού υπέργειου αποθέματος (~10.000 t, αξίας 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων ΗΠΑ), που αφορά ιδιωτικές τοποθετήσεις από θεσμικούς επενδυτές και ιδιώτες υψηλής περιουσιακής θέσης.

Εκτός από τους μετρικούς τόνους που έχουν εξορυχθεί (υπέργεια αποθέματα) υπάρχουν και τα λεγόμενα υπόγεια αποθέματα τα οποία μπορούν να εξορυχθούν οικονομικά (δηλαδή με αποδεδειγμένη τεχνικοοικονομική βιωσιμότητα και κέρδος). Για την κατηγορία αυτή υπάρχει υψηλός βαθμός γεωλογικής βεβαιότητας, λεπτομερή δεδομένα γεωτρήσεων και εφαρμοσμένα μοντέλα εξόρυξης. Τα παγκόσμια υπόγεια αποθέματα εκτιμώνται σε 61.000 έως 66.000 μετρικούς τόνους.

Με βάση τα στοιχεία του U.S. Geological Survey (Mineral Commodity Summaries 2026), η κατάταξη των χωρών με τα μεγαλύτερα υπόγεια αποθέματα χρυσού διαμορφώνεται ως εξής:

1. Αυστραλία: 13.000 μετρικοί τόνοι – Κατέχει την 1η θέση παγκοσμίως, συγκεντρώνοντας το 19,7% των γνωστών εκμεταλλεύσιμων υπογείων αποθεμάτων της Γης.

2. Ρωσία: 12.000 μετρικοί τόνοι – Βρίσκεται στη 2η θέση με το 18% του παγκόσμιου συνόλου (μαζί με την Αυστραλία ελέγχουν σχεδόν τα 2/5 των υπογείων αποθεμάτων).

3. Νότια Αφρική: 5.000 μετρικοί τόνοι – Καταλαμβάνει την 3η θέση κατέχοντας το 7,5% των παγκόσμιων υπογείων αποθεμάτων.

4. Ινδονησία: 3.600 μετρικοί τόνοι – Κατέχει το 5,5% του παγκόσμιου συνόλου.

5. Καναδάς: 3.200 μετρικοί τόνοι – Κατέχει το 5% των υπογείων αποθεμάτων.

6. Λοιπές Χώρες: 29.200 μετρικοί τόνοι (44% του παγκόσμιου συνόλου)⁴⁵.

Εκτός από αυτά τα υπόγεια αποθέματα, υπάρχουν και οι λεγόμενοι «πόροι» (resources), δηλαδή γεωλογικές ενδείξεις χρυσού που απαιτούν περαιτέρω έρευνα ή βελτίωση των οικονομικών συνθηκών για να αναβαθμιστούν σε υπόγεια αποθέματα. Οι παγκόσμιοι υπόγειοι πόροι εκτιμώνται, από την U.S. Geological Survey, σε περίπου 114.400 μετρικούς τόνους⁴⁷.

Σημειώσεις

1. https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-q2-2026/supply

2. https://www.lbma.org.uk/alchemist/issue-100/gold-production-over-the-past-and-next-25-years

3. https://www.srk.com/en/publications/140-years-mining-witwatersrand-basin

4. https://www.gold.org/goldhub/data/gold-production-by-country

5. https://ima-api.org/ranked-worlds-top-20-largest-gold-mines/

6. https://www.gold.org/goldhub/data/gold-production-by-country

7. https://www.gold.org/goldhub/data/gold-production-by-country

8. https://ima-api.org/ranked-worlds-top-20-largest-gold-mines/

9. https://www.gold.org/goldhub/data/gold-production-by-country

10. https://investingnews.com/daily/resource-investing/precious-metals-investing/gold-investing/top-gold-producing-countries/ και https://ima-api.org/ranked-worlds-top-20-largest-gold-mines/

11. https://www.gold.org/goldhub/data/gold-production-by-country