Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ακαθάριστο ομοσπονδιακό χρέος (gross federal debt), γνωστό και ως συνολικό χρέος (total debt), αποτελεί το βασικό μέγεθος που αποτυπώνει το σύνολο των ανεξόφλητων υποχρεώσεων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Το μέγεθος αυτό διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: το χρέος που διακρατά το κοινό (Debt Held by the Public, DHBP) και το ενδοκυβερνητικό χρέος (intragovernmental debt), το οποίο συχνά αναφέρεται ως ενδοκυβερνητικές συμμετοχές (Intragovernmental Holdings), (βλ. πιν. 1, 2 και 3).

Τα μεγέθη αυτά του χρέους υπολογίζονται καθημερινά από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ και δημοσιεύονται στην πλατφόρμα Fiscal Data του U.S. Treasury, όπου μπορεί κανείς να δει το «χρέος μέχρι το τελευταίο σεντ»¹. Επειδή το Κογκρέσο ορίζει ένα αυστηρό νόμιμο όριο χρέους (Debt Ceiling), η ακριβής καταγραφή μέχρι το τελευταίο σεντ είναι απαραίτητη για να γνωρίζει το Υπουργείο πότε πλησιάζει το όριο και πότε πρέπει να ενεργοποιήσει τα λεγόμενα «έκτακτα μέτρα», τα οποία διασφαλίζουν προσωρινά τη συνέχιση των πληρωμών χωρίς παραβίαση του ορίου.

Το συνολικό ανεξόφλητο χρέος των ΗΠΑ την τελευταία ημέρα του οικονομικού έτους 2025 (30/9/2025)² ανήλθε στα 37,64 τρισεκατομμύρια USD. Από αυτό το 80,45% ήταν το χρέος που κατείχε το κοινό και το 19,55% ήταν ενδοκυβερνητικό χρέος (βλ. πιν. 1 και 3).

Στις 11 Αυγούστου 2025, το ακαθάριστο ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε τα 37 τρισεκατομμύρια δολάρια για πρώτη φορά, ενώ μετά από 71 μέρες, στις 21 Οκτωβρίου 2025, για πρώτη φορά ξεπέρασε τα 38 τρισ. USD. Στις 30 Ιανουαρίου 2026 έφτασε τα 38,52 τρισ.  USD. Από αυτό το ποσό, το δημόσιο χρέος ανέρχεται στα 30, 92 τρισ. USD, ενώ το ενδοκυβερνητικό χρέος στα 7,6 τρισ. USD (βλ. πιν. 2)³.  Δηλαδή από την αρχή του οικονομικού έτους (1 Οκτωβρίου 2025) μέχρι τις 30 Ιανουαρίου 2026 (τους πρώτους 4 μήνες)  του τρέχοντος δημοσιονομικού έτους (2026) το ακαθάριστο ομοσπονδιακό χρέος αυξήθηκε περίπου κατά 884 δισ. USD. Κάθε μέρα κατά περίπου 7,2 δισ. USD, κάθε μία ώρα κατά περίπου 302 εκατ. USD, κάθε ένα λεπτό της ώρας κατά περίπου 5 εκατ. USD και τέλος κάθε δευτερόλεπτο κατά περίπου 83,8 χιλιάδες USD (βλ. πιν. 1).

Σε σχέση με ένα χρόνο πριν (30 Ιανουαρίου 2025), το συνολικό ακαθάριστο ομοσπονδιακό χρέος είναι 2,3 τρισ. δολάρια υψηλότερο, ενώ σε σχέση με πέντε χρόνια πριν, είναι περίπου 9 τρισ. δολάρια υψηλότερο (βλ. πιν. 3). Η ημερήσια αύξηση είναι  6,3 δισ. USD, που σημαίνει την ώρα 262,55 εκατομμύρια USD, 4,37 εκατομμύρια USD ανά λεπτό ή 72.930,14 δολάρια ανά δευτερόλεπτο (βλ. πιν. 2). Υποθέτοντας ότι ο μέσος ημερήσιος ρυθμός μεταβολής της εξεταζόμενης περιόδου θα συνεχιστεί, οι ΗΠΑ θα φτάσουν τα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια περίπου στις 17 Απριλίου 2026.

Το χρέος που διακρατά το κοινό (DHBP) περιλαμβάνει όλες τις ομοσπονδιακές υποχρεώσεις προς φορείς εκτός της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Σε αυτούς συγκαταλέγονται ιδιώτες επενδυτές, επιχειρήσεις, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, αμοιβαία κεφάλαια, ξένες κυβερνήσεις και ξένοι ιδιώτες, καθώς και πολιτειακές και τοπικές κυβερνήσεις και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.

Αντιθέτως, οι ενδοκυβερνητικές συμμετοχές, αφορά υποχρεώσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προς τους δικούς της λογαριασμούς και τα εξειδικευμένα καταπιστευματικά ταμεία. Σε αυτά περιλαμβάνονται κυρίως τα ταμεία Κοινωνικής Ασφάλισης (Social Security), τα ταμεία του Medicare, το ταμείο Στρατιωτικής Συνταξιοδότησης, καθώς και το ταμείο Συνταξιοδότησης και Αναπηρίας των Πολιτικών Υπαλλήλων. Οι υποχρεώσεις αυτές αποτελούν εσωτερικές λογιστικές εγγραφές που παρακολουθούν τις ταμειακές ροές μεταξύ κρατικών οργανισμών και δεν επηρεάζουν άμεσα την προσφορά τίτλων στις αγορές ομολόγων. Είναι κρίσιμο να σημειωθεί ότι τα ομοσπονδιακά συνταξιοδοτικά ταμεία ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, ενώ τα πολιτειακά και τοπικά συνταξιοδοτικά ταμεία, επειδή δεν αποτελούν ομοσπονδιακούς φορείς, καταγράφονται στο DHBP.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το μέγεθος που χρησιμοποιεί η Eurostat βάσει του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ESA 2010) είναι το Ενοποιημένο Ακαθάριστο Χρέος Γενικής Κυβέρνησης (General Government Consolidated Gross Debt) έννοια που αντιστοιχεί ως ένα σημείο στο αμερικανικό DHBP.

Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιεί ως βασικό μέγεθος το Ακαθάριστο Χρέος Γενικής Κυβέρνησης, όπως ορίζεται στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών (ESA 2010). Το μέγεθος αυτό είναι «ενοποιημένο», δηλαδή αφαιρεί τις αμοιβαίες οφειλές μεταξύ φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Η λογική αυτή παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τη διάκριση DHBP- Intragovernmental Debt, αλλά η σύγκριση πρέπει να γίνεται με προσοχή, διότι το ευρωπαϊκό μέγεθος καλύπτει το σύνολο των επιπέδων κυβέρνησης: την κεντρική διοίκηση, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (δήμους και περιφέρειες) και τα ασφαλιστικά ταμεία. Αντιθέτως, στις ΗΠΑ το DHBP αφορά αποκλειστικά το ομοσπονδιακό επίπεδο, ενώ το χρέος των πολιτειών και των δήμων – τα γνωστά municipal bonds ή «munis» –  δεν περιλαμβάνεται. Αν και το χρέος τους ανέρχεται περίπου στα 4,1 – 4,2 τρισεκατομμύρια δολάρια, σημαντικά μικρότερο από το ομοσπονδιακό, είναι κρίσιμο γιατί χρηματοδοτεί υποδομές (δρόμους, γέφυρες, σχολεία, υποδομές ύδρευση και αποχέτευσης) και καλύπτει τοπικά ελλείμματα.

Μια ακόμη σημαντική διαφορά αφορά την ταξινόμηση των ομολόγων που κατέχει η κεντρική τράπεζα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι κεντρικές τράπεζες – η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες – δεν ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, αλλά στον τομέα «Νομισματικά Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα» (S.121). Παρ’ όλα αυτά, οι απαιτήσεις τους έναντι της Γενικής Κυβέρνησης εξαιρούνται από το χρέος προς το κοινό, επειδή το ευρωπαϊκό μέγεθος είναι ενοποιημένο και αφαιρεί τις αμοιβαίες απαιτήσεις μεταξύ δημόσιων φορέων και θεσμών που δεν αντιμετωπίζονται ως εξωτερικοί χρηματοδότες της κυβέρνησης. Με άλλα λόγια, οι τοποθετήσεις των κεντρικών τραπεζών αντιμετωπίζονται λειτουργικά ως ενδοκυβερνητικές, όχι επειδή οι ίδιες ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, αλλά επειδή δεν θεωρούνται χρηματοδότηση που προέρχεται από την αγορά. Αντιθέτως, στις ΗΠΑ, η Federal Reserve αντιμετωπίζεται ως εξωτερικός φορέας και οι τοποθετήσεις της καταγράφονται στο DHBP, μαζί με εκείνες των ιδιωτών και των ξένων επενδυτών (βλ. πιν. 3). Η διαφορά αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις στη συγκρισιμότητα των μεγεθών, ιδίως σε περιόδους εκτεταμένων προγραμμάτων αγοράς τίτλων.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), όταν προβαίνει σε διεθνείς συγκρίσεις, χρησιμοποιεί κατά κύριο λόγο το Ακαθάριστο Χρέος Γενικής Κυβέρνησης (General Government Gross Debt). Παρότι ο όρος «gross» παραπέμπει σε ακαθάριστο μέγεθος, ο διεθνής ορισμός του ΔΝΤ είναι ενοποιημένος και εξαιρεί το μεγαλύτερο μέρος του ενδοκυβερνητικού χρέους, όπως τις οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία. Για τον λόγο αυτό, το μέγεθος που δημοσιεύει το ΔΝΤ για τις ΗΠΑ στις διεθνείς του βάσεις δεδομένων (όπως το World Economic Outlook) προσεγγίζει περισσότερο το χρέος που διακρατά το κοινό παρά το συνολικό ακαθάριστο ομοσπονδιακό χρέος.

Λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω μεθοδολογικές διαφορές, είναι εύλογο να χρησιμοποιούνται εναλλακτικά οι όροι «χρέος που διακρατά το κοινό» και «δημόσιο χρέος», όταν το ζητούμενο είναι η αξιολόγηση της πραγματικής χρηματοοικονομικής επιβάρυνσης που αντλείται από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Το DHBP θεωρείται από τους οικονομολόγους το πλέον κρίσιμο μέγεθος, καθώς αντανακλά το χρέος που πρέπει να χρηματοδοτηθεί στις αγορές, επηρεάζει άμεσα τα επιτόκια, μπορεί να εκτοπίσει ιδιωτικές επενδύσεις και καθορίζει την ικανότητα της κυβέρνησης να ανταποκριθεί σε οικονομικές κρίσεις. Σε υψηλά επίπεδα, το χρέος αυτό αυξάνει την ευαισθησία της οικονομίας σε διακυμάνσεις των αγορών και περιορίζει τον δημοσιονομικό χώρο.

Παρότι το ονομαστικό ύψος του εθνικού χρέους συχνά προκαλεί εντύπωση λόγω του μεγέθους του, οι οικονομολόγοι δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον λόγο χρέους προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Ο δείκτης αυτός συγκρίνει το απόθεμα των ανεξόφλητων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων της κυβέρνησης στο τέλος του έτους ή του τριμήνου με την αξία της συνολικής οικονομικής παραγωγής κατά την ίδια περίοδο. Με αυτόν τον τρόπο, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ συνδέει το μέγεθος του χρέους με την παραγωγική ικανότητα της οικονομίας, προσφέροντας ένα μέτρο της δυνατότητας μιας χώρας να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις της.

Η χρήση του δείκτη αυτού είναι ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο για διαχρονικές συγκρίσεις (βλ. πιν. 3) όσο και για συγκρίσεις μεταξύ χωρών διαφορετικού μεγέθους. Το ονομαστικό χρέος από μόνο του δεν επιτρέπει τέτοιες συγκρίσεις, καθώς επηρεάζεται από το μέγεθος της οικονομίας: μια μεγάλη χώρα μπορεί να έχει υψηλό ονομαστικό χρέος αλλά χαμηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ, ενώ μια μικρότερη οικονομία μπορεί να εμφανίζει το αντίθετο. Επιπλέον, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αποτελεί βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της δυναμικής του χρέους. Όταν το ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα από το χρέος, ο λόγος μειώνεται ακόμη και χωρίς δημοσιονομική προσαρμογή, ενώ σε περιόδους χαμηλής ανάπτυξης ή ύφεσης ο λόγος επιδεινώνεται ακόμη και με σταθερό χρέος. Για τον λόγο αυτό, ο δείκτης θεωρείται κεντρικός στην ανάλυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και στην εκτίμηση της δημοσιονομικής ανθεκτικότητας μιας χώρας.

Το δημόσιο χρέος αντιπροσώπευε το 99,7% του ΑΕΠ το 2025. Ωστόσο, μέχρι το 2030, η διαρθρωτική αναντιστοιχία μεταξύ δαπανών και εσόδων, μαζί με τις υψηλότερες πληρωμές τόκων, θα προκαλέσουν αύξηση του χρέους πάνω από το ιστορικό υψηλό του 106%, το οποίο επιτεύχθηκε αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (βλ. πιν. 3). Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου των ΗΠΑ (Congressional Budget Office – CBO) προβλέπει ότι το χρέος θα συνεχίσει να αυξάνεται, φτάνοντας το 120% του ΑΕΠ έως το 2036⁴.

Συνεχίζεται

Σημειώσεις

1. https://www.insee.fr/en/metadonnees/definition/c2188#:~:text=IMF%20debt%20covers%20all%20general,are%20not%20subtracted%20from%20liabilities
2. Μεταξύ 1789 και 1842, το οικονομικό έτος ξεκινούσε τον Ιανουάριο. Από τον Ιανουάριο του 1842 έως το 1977, το οικονομικό έτος άρχιζε τον Ιούλιο. Από τον Ιούλιο του 1977 και μετά, η χρήση ξεκινά από τον Οκτώβριο. Μεταξύ 1789 και 1919, το ανεξόφλητο χρέος παρουσιαζόταν από την πρώτη ημέρα του επόμενου οικονομικού έτους. Από το 1920 και μετά, το ανεξόφλητο χρέος παρουσιάζεται από την τελευταία ημέρα του οικονομικού έτους
3. https://fiscaldata.treasury.gov/datasets/debt-to-the-penny/debt-to-the-penny
4. https://www.pgpf.org/article/new-report-national-debt-outlook-gets-worse-as-interest-costs-exceed-1-trillion-annually/

Βιβλιογραφία

Andrew A., 2025. Federal Debt and the Debt Limit in 2025, https://www.congress.gov/crs-product/IN12045#_Ref118984730

Congressional Budget Office – CBO. The Budget and Economic Outlook: 2026 to 2036. February 11, 2026 https://www.cbo.gov/publication/61882

Davidson, Paul, 2010. “Making dollars and sense of the U.S. government debt”. https://web.archive.org/web/20170811151124/http://econ.bus.utk.edu/documents/davidsonpapers/dollarsandsenseJPKE.pdf

DEPARTMENT OF THE TREASURY WASHINGTON, D.C. Description of the Extraordinary Measures January 17, 2025,  https://home.treasury.gov/system/files/136/DescriptionofExtraordinaryMeasures20250117.pdf

Αυτή η εργασία χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .